Erteleme Davranışı

Erteleme Davranışı

Erteleme Davranışı | Erteleme Davranışı ile Başa Çıkmak için Neler Yapılabilir? | Durumsal Erteleme 

Erteleme Davranışı

Erteleme davranışı, yapılması gereken bir işin nedensiz bir şekilde geciktirilmesi ile ortaya çıkan ve üşenme olarak da ifade edilebilecek bir davranış şeklidir. Erteleyen kişiler yapılması gereken işi yapmamak için işi bahanelerle önemsizleştirebilirler ya da belli bir sebepten dolayı son ana kadar erteleyerek son anda yapabilirler veya hiç yapmayabilirler. Günlük yaşamda veya iş yaşamında, kişilerin erteleme davranışında bulunması olağandır, asıl önemli nokta ise bu davranışın sıklığıdır. Erteleme davranışı sıklıkla yapıldığında bir kısır döngü haline gelerek uzun vadede problem yaratabildiği gibi, kaygı ve stres gibi duyguların da ortaya çıkmasına sebep olabilir. Ertelemenin karmaşık bir yapısı vardır ve erteleme sebebi kişiden kişiye değişiklik gösterebilmektedir. Literatürde iki farklı türde karşımıza çıkar: Kişilik özelliklerine bağlı erteleme ve durumsal erteleme.

Kişilik Özelliklerine Bağlı Erteleme

Kişilik özelliklerine bağlı erteleme davranışı; kişinin rutin işlerini, iş hayatında önemli kararlar vermesini geciktirmesini ve olumsuz sonuçlanabilecek durumlardan kaçınmak için geciktirmesini içerir. Kişinin yapması gereken işleri geciktirme eğilimine sahip olması, kişiliğin bir parçası haline gelmiş olan erteleme şeklidir. Kişiliğin parçası haline gelmiş erteleme davranışı, kişinin devamlı gerçekleştirdiği bir davranış modelidir.

Durumsal Erteleme: 

Durumsal ertelemede ise kişi günlük yaşamında yapmak zorunda olduğu bir işi sonraya bırakır ya da yapmak zorunda olduğu belirli işleri seçerek ileri bir tarihe erteler. Durumsal ertelemeye şunlar örnek verilebilir: Teslim tarihi yaklaşmış bitirme tezinin son güne bırakılması, bir öğrencinin yaklaşan sınavına çalışmayı erteleyerek sınavdan bir gün önce çalışmaya başlaması. Erteleme Davranışı | Şişli Terapi Enstitüsü | Psikolog | Beşiktaş Kişinin zaman yönetiminde ve karar verme becerilerinde yetersizlikleri, bireysel yetersizlikleri ve korkuları, yapılan işe yönelik tutumu, başarı algısı, sorumluluk almada isteksizlik, mükemmeliyetçi tutumu gibi etkenler de erteleme davranışında rol oynamaktadır. Örneğin, mükemmeliyetçi bir yapıda olan birey daha iyi olmayı çabalarken sorumluluklarını erteleyebilir veya bir kişinin başarısızlıkla ilgi düşünceleri ya da korkuları varsa kendini tamamen geri çekebilir. Bu davranış kalıbının sonuçları ise şunlardır: bireysel performanta düşüklük ; depresif, kaygılı ve stresli hissetme ve çeşitli fizyolojik problemler. Sonuç olarak erteleme davranışı; bireysel başarıları, psikolojik ve fizyolojik iyi oluşu ve bireylerin bulundukları çevreye uyum sağlamasını olumsuz bir şekilde etkilemektedir.

Erteleme Davranışı İle Başa Çıkmak İçin Neler Yapılabilir?

Erteleme ile başa çıkmak için en önemli kısım farkındalıktır. Davranış, duygu ve düşüncelerimiz ile ilgili farkındalık kazanmak sorunlarımızı çözmemizde bize yardımcı olur. ▪ Hangi durumlarda erteleme davranışını sergilediğinizi ve bu durumlardayken bilinçli bir şekilde mi yoksa bahanelerle mi ertelediğinizi fark etmeye çalışılmalı. Zihninizden nelerin geçtiğine ve bedeninizdeki duyumlara odaklanın. Bunlara odaklanmanız bu davranışın neden ortaya çıktığını anlamanıza yardımcı olabilmektedir. Erteleme Davranışı | Şişli Terapi Enstitüsü | Psikolog | Beşiktaş ▪ İşinizi küçük parçalara bölmek göreve daha basit adımlarla ilerlemenize yardımcı olabilir. Bir sonraki eylemi düşünerek daha kolay bir adım atıp, ertelemenin yaratacağı olumsuz duyguları en aza indirebilirsiniz. Ayrıca bu ilk adımı atmak sonraki adımlar için motivasyonu arttırabilir. ▪ Dikkat dağıtabilecek uyaranlardan uzaklaşmak veya sınır koymak hedefe odaklanmanızı sağlayabilir. Örneğin bir öğrenci için sosyal medya aşırı ilgi çekici olabilir ve bu nedenle zamanının çoğunu sosyal medyaya ayırarak ders çalışmayı erteleyebilir. Öğrenci bu ertelemeyi engellemek için sıklıkla kullandığı uygulamaları silerek sosyal medyaya erişimini sınırlandırabilir. ▪ Gerektiği zamanlarda hayır diyebilmek ertelemeyi engellemenize olanak sağlar. Bir işi bitirmeden başka bir işin sorumluluğunu almamak, yeni bir sorumluluğa hayır diyebilmek ertelemenin önüne geçebilmektedir. ▪ Erteleme davranışını normal görmeyen yakınlarınızdan yardım istemek ve onların desteğini almak motivasyonunuzu artırabilir. Ancak, destek olması için yardım istediğiniz yakınınızın, davranışınızı yargılamayacak biri olduğundan emin olun. ▪ Bilinçli farkındalık anlamına gelen Mindfulness’ın da olumsuz duygularla baş etme becerisi sağladığı ve bireysel performansı olumlu yönde etkilediği ileri sürülmektedir. Ve son olarak erteleme sizin için büyük bir problem ise ve başa çıkmakta zorlandığınızı düşünüyorsanız bir uzmandan yardım almaktan çekinmeyin. Sonuç ne olursa olsun, baş etmek için hangi yöntemi kullanırsanız kullanın, ertelemeyi engellemeniz imkânsız değildir.   Bu konular hakkında detaylı bilgi almak için Şişli Terapi Enstitüsü’ne 0552 347 00 20  ulaşabilirsiniz. BEŞİKTAŞ/ BALMUMCU

Paylaş