Skip to main content
×
Şişli Terapi Enstitüsü
BLOG-BG-HIGH
Home » Ergen Danışmanlığı » Savunma Mekanizmaları: Bastırma

Savunma Mekanizmaları: Bastırma

Savunma Mekanizmaları Nedir ve Nasıl İşler? Bastırma Savunma Mekanizması Nasıl Çalışır? Kapsamlı ve Yoğun Çalışırsa Neler Olur?

Savunma Mekanizmaları Bastırma

Bastırma Nedir?

Savunma mekanizmaları içinde yer alan bastırma, üst düzey olarak adlandırılan savunmaların en temel olanıdır. Bastırma aynı zamanda Freud’un ilgisini ilk çeken savunmalardan biridir. Uzun bir psikanalitik klinik ve deneysel araştırma tarihçesine sahiptir.

Bastırma, egoyu rahatsız eden tüm dürtü, duygu ve deneyimlerinin bilinçdışına itilmesi ve orada tutulmasıdır. Çocukluğumuzla ilgili hatırlayamadığımız çoğu şey bastırma nedeniyledir. Bu savunma türü oldukça enerji gerektirir.

Bir kişinin kendini tanımasının ve bilmesinin bastırmayı az kullanmakla olacağı ileri sürülebilir. Birey bastırma savunma mekanizmasını ne kadar az kullanırsa yani ne kadar az kendi ile ya da anıları ile gerçekleri bilinçdışına iterse kendi ve hayatı hakkında o kadar çok bilgiyi bilinçli kısımda bulundurur ve farkında olur.

Bu savunma mekanizmasını Freud’un dürtü modeli ile açıklayabiliriz; bu modele göre itki ve duygulanımlar yüzeye yani bilinçli kısma ulaşmak için çaba harcarlar ve dinamik bir güç tarafından denetim altında tutulmaları gerekir. Freud (1915b) şöyle yazmıştır: “bastırmanın esası, bir şeyi bilinçten uzaklaştırmakta ve belli bir mesafede tutmakta yatar.”

İçsel bir eğilim veya dışsal bir durum yeterince sıkıntı verici veya kafa karıştırıcı ise, bu, maksatlı olarak bilinçdışına gönderilebilir. Bu savunma mekanizması için çocukluğunda ebeveynleri ile olan ilişkileri hatırlamaktan acı duyan birinin ne zaman aklına ebeveynleri gelse onları düşünmemeye çalışması gibi ya da tarih öğretmeninden hiç hoşlanmayan Ahmet’in, tarih derslerinde hissettiklerini zihninden uzaklaştırmaya çalışması örnekleri verilebilir.

Sosyal örf, adet ve yasaklarla çatışma durumunda kalan istek ve ihtiyaçlar bastırılmaya en yakın olan durumları oluşturmaktadır. Bilinçdışına itilmiş olan ihtiyaç ve güdülerin davranışlar üzerindeki etkilerine ilk dikkati çeken Sigmund Freud olmuştur.

Freud’a göre hiçbir güdü tamamen baskı altına alınamaz.

Rüyalarda belirmekte, dil sürçmesi gibi değişmiş şekillerde tekrar bilince çıkma yollarını bulmakta ve yaşantımızı etkilemeye devam etmektedirler.

Bastırma mekanizmasının aşırı kullanılması, ruhsal durgunluk, donukluk, sıkıntı ve unutkanlık yaratmaya başlar. Bunun sonucunda ise bireyde ciddi sorunlar ortaya çıkmaktadır.

Kısaca savunma mekanizmaları ile bizde derin kaygı uyandırabilecek düşünceleri bilinç altına iterek bastırır ve böylece olumsuz düşüncenin etkisi altında ortaya çıkabilecek kaygıyı önlemiş oluruz. Kişinin istemediği ve ona acı veren istek ve arzuları bilinçdışına iterek orada tutar. Ancak baskı altına alınan ya da bastırılan bu duygular düşünceler ve geçmiş yaşantılar çoğu kez simgesel bir biçimde rüyalarda ya da dil sürçmeleri şeklinde kendini gösterir. Baskı mekanizması kişiye tehlikeli isteklerini denetim altında tutmada ve sarsıcı olayların ilk tehlikeli isteklerini denetim altında tutmada ve sarsıcı olayların ilk etkilerini hafifletmede yardımcı olur. Ancak bu mekanizma bazen kişinin yüzleşerek gerçekçi yollardan halletmesi gereken yaşantıları da bilinçten uzaklaştırarak sağlıksız bir nitelik kazanabilir.

Bir şeye dikkat etmekte veya bir şeyi hatırlamakta yaşanan her zorluk bastırmanın devrede olduğu anlamını taşımaz. Bir fikir veya duygu veya algının, sıkıntı verme gücünden dolayı bilinç düzeyinde ulaşılamaz hale geldiğine ilişkin kanıt varsa ancak o zaman bu savunmanın işlemekte olduğunu varsayabiliriz. Başka dikkat veya hafıza kusurları, toksik veya organik durumlar sonucu veya yalnızca, önemli bilgileri önemsizlerden ayırmaya yönelik günlük zihinsel eleme süreci sonucu yaşanabilir.

Bastırmanın kapsamlı ve yoğun bir şekilde işleyişine bir örnek olarak, kurbanın daha sonra hatırlayamadığı bir tecavüz veya bir işkence deneyimi verilebilir.

Kişi itkilerinin, duygularının, anılarının, temsillerinin ve çatışmalarının sürekli olarak farkında olsaydı, bunun içinde boğulup kalırdı. Diğer bilinçdışı savunmalar gibi bastırma da ancak şu gibi durumlarda sorun haline gelir:

  • Görevinin yerine getirilmediğinde, (Görevi: kişinin gerçekliğe uyum sağlama amacının gerçekleştirilebilmesi için rahatsız edici bilgileri bilinç alanından güvenilir şekilde uzak tutmak)
  • Hayatın belirli olumlu yönlerinin yaşanmasına engel olduğunda,
  • Daha başarılı başa çıkma yollarının devre dışı bırakılmasına yol açacak düzeyde işlendiğinde

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *