Skip to main content
×
Şişli Terapi Enstitüsü
BLOG-BG-HIGH
Home » Freud » İlkel Geri Çekilme

İlkel Geri Çekilme

maskeler

Savunma Mekanizması Nedir? Savunma Mekanizmaları Ne İşe Yarar? İlkel Geri Çekilme Nedir? İlkel Geri Çekilmenin Dezavantajları ve Avantajları Nelerdir?

Savunma Mekanizması Nedir?

Savunma mekanizmaları günlük yaşamda hepimizin kullanabildiği ancak kullanma yoğunluğu ve dozu arttıkça da ‘bozukluk’ diyebileceğimiz geniş bir yelpazede açıklanabilir. Savunma mekanizması psikanalize göre, içsel çatışmalardan kaynaklanan kaygıdan korunmak için egonun oluşturduğu yapılanmadır. Buna ek olarak, klinik psikolojide savunma mekanizmaları, günlük sorunlarla başa çıkmak için kullanılan normal ve doğal araçlar olarak yorumlanır.

Savunma mekanizmaları bireyin içsel süreçlerinden (id veya süper egodan) gelen ciddi bir tehlikeye, dürtüye veya içsel dengeyi sarsabilecek uyarana karşı savunma yollarını ifade etmektedir. Bu bağlamda baktığımızda, savunma mekanizmalarımız bilinçdışıdır. Aslında temelde benliğimizi koruyucu özelliktedir.

Savunma mekanizmaları, bireydeki kaygıyı azaltır ve herkes tarafından sıklıkla kullanılır. Ancak savunma mekanizmalarının aşırı kullanılması ya da olgunlaşmamış savunma mekanizmalarının kullanılması psikopatolojiye işaret edebilir. Savunma mekanizmalarının kullanımı şiddetlendikçe DSM’ deki tanılar gündeme gelmektedir.

Savunma Mekanizmaları Ne İşe Yarar?

Savunma mekanizmaları, Freudyan psikanaliz teorisinde bireyin gerçekleri maniple, yadsıma ya da çarpıtmak böylece sosyal olarak kabul edilebilir öz imajı korumak ve sürdürmek için bilinçsizce geliştirdiği psikolojik stratejilerdir. Yani savunma mekanizmaları:

  1. Üst benlik ve benlik ideali tarafından belirlenen suçluluğu, utancı ve değersizlik hislerini düzenlerler.
  2. Diğer yanda alt benlik ile ilgili olan dürtüsel isteklerin ve ihtiyaçların doyumunu ertelerler.
  3. İlişkilerin bozulmadan sürmesini sağlarlar.
  4. Güvenlik duygusunu sürdürmeye çalışırlar.
  5. Kendiliği dağılmaktan korurlar.

Savunma mekanizmaları birincil (ilkel) ve ikincil (üst düzey) savunma mekanizmaları olarak gruplandırılır. Bu yazımızda, ilkel savunma mekanizmalarından ‘ilkel geri- çekilmeyi’ açıklayacağız.

İlkel Geri Çekilme Nedir?

Bireyler gelişimin daha önceki ve güvende olabilecekleri basamaklarında ortaya koydukları davranışları yapmaya başlayabilirler. Ciddi stres veya aşırı güçlükle karşılaşan bireyler, çocukça ve uygun olmayan davranışlar ortaya koyarak kaygılarıyla başa çıkmaya çalışabilirler. Örneğin, bebekler aşırı uyarıldığında veya sıkıntı yaşadığında çoğu kez uykuya dalar. Farklı bir bilinç durumuna, psikolojik geri-çekilme, en küçük insan canlısında görülen otomatik ve kendini koruyucu bir tepkidir. Aynı sürecin yetişkinlerde görülen biçimleri, sosyal ve kişilerarası durumlardan kendini çeken kişilerde gözlemlenebilir; bu kişiler, başkalarıyla ilişki kurmanın yol açtığı streslerden uzaklaşıp içsel fantazi dünyalarının içeriğine çekilirler. Kişinin bilinç durumunu değiştiren madde kullanımı eğilimi de bir tür geri-çekilme olarak değerlendirilebilir.

DSM’nin son baskılarına katkıda bulunmuş olanlar dâhil, bazı uzmanlar, “otistik fantazi” terimini geri-çekilme terimine tercih etmektedirler; “otistik fantazi” terimi kişisel ilişkiden kaçınma yönündeki genel eğilimin özel bir biçimine gönderme yapar.

Bazı bebekler mizaçlarından dolayı, strese bu şekilde tepki vermeye başka bebeklere göre çok daha eğilimli olurlar; bebek gözlemcileri bazı çalışmalarda, geri-çekilme savunma mekanizması tepkisini göstermesi en muhtemel bebeklerin özellikle duyarlı olan bebekler olduğunu tespit etmişlerdir. Bu, bünyelerinden dolayı dışsal etkilerden hemen etkilenen kişiler, zengin bir içsel fantazi hayatı üretebilirler ve dışsal dünyayı sorunlara yol açan veya duygulanımsal yönden kişiyi beslemeyen bir alan olarak görebilirler. Bakıcılarıyla veya başka erken dönem nesnelerle ilişkisinde duygusal açıdan işgal veya nüfuz edilme deneyimleri, geri-çekilme tepkisini pekiştirebilir. Bir kişi, alışkanlık hâline gelmiş ve kaygıya başka yollarla tepki vermeyi devre dışı bırakacak şekilde geri-çekildiğinde, analistler bu kişiyi şizoid olarak betimlerler.

İlkel Geri Çekilmenin Dezavantajları ve Avantajları Nelerdir?

Geri-çekilme savunma mekanizmasının en belirgin dezavantajı kişiyi kişilerarası sorun çözme süreçlerine aktif katılımdan uzaklaştırmasıdır. Şizoid yakınları olan kişiler, çoğu kez, bu kişilerin belli bir düzeyde duygusal karşılık veren bir tutumu göstermelerini sağlama konusunda ne yapacaklarını bilemezler. “Televizyonun uzaktan kumandasıyla vakit geçiriyor sadece ve beni cevaplamayı reddediyor ” şikâyeti tipik şikâyetlerden biridir. Kronik şekilde kendi zihinlerine geri-çekilen kişiler, duygu düzeyinde bir bağ kurmaya gösterdikleri dirençle, onları sevenlerin sabırlarını sınavdan geçirirler. Bu kişiler içinde ciddi duygusal rahatsızlığı olanlara yardım etmek, ilgilerini çekip bağlanmalarını sağlamaya çalışan ruh sağlığı çalışanlarına gösterdikleri açık kayıtsızlıklarından dolayı zordur.

Bir savunma mekanizması olarak geri-çekilmenin başlıca avantaj, gerçeklikten psikolojik bir kaçışı içerse de gerçekliği çarpıtmayı çok az düzeyde gerektirmesidir. Geri-çekilmeyi kullanan kişiler kendilerini, dünyayı yanlış anlayarak değil dünyadan çekilerek teskin ederler. Bunun sonucunda, bu kişiler alışılmadık derecede duyarlı olabilirler; bu da, onları donuk ve hiçbir şeye katılmayan kişiler olarak görenleri çoğu kez bir hayli şaşırtır. Kendi duygularını ifade etme yatkınlıkları olmamasına karşın, başkalarının duygularını algılamakta oldukça yetenekli olabilirler. Şizoid hat üzerinde nispeten daha sağlıklı tarafta büyük yaratıcılık gösteren kişiler bulunur: sanatçılar, yazarlar teorik bilim insanları, filozoflar, dinsel mistikler ve başka yüksek düzeyde yetenekli kişiler. İyi birer gözlemci olan bu kişilerin sıradan günlük hayattan kendilerini çekip ayrı durabilme kapasiteleri onlara özgün yorumlar yapabilme yönünde eşsiz bir yetenek sağlar.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *